Όταν ο αγαπημένος Wittgenstein μιλά για τον πόνο, περισσότερο αναφέται σε αυτόν, καθώς βρίσκει το κατάλληλο prop για να αναλύσει τις σκέψεις του πάνω στο φιλοσοφικό επιχείρημα μιας ιδιωτικής – προσωπικής γλώσσας. Οι εποχές που έζησε, πολύ παρόμοιες με αυτές που προσεγγίζουμε, προειδοποιούν σκληρά απέναντι σε πτυχές αυτού του, έστω θεωρητικού πειράματος, όπως το περίφημο γραμματικό λάθος να δηλώσεις ότι μόνο εσύ νιώθεις πόνο.
Γύρω γύρω από τον πόνο, επομένως, υπάρχουν κοινωνικές επιστήμες και φιλοσοφίες, ψυχολογίες και ψυχαναλύσεις, κλεμένες αποικιοκρατικές εναλλακτικές της δυτικές ιατρικής, αναλύσεις επί αναλύσεων, πανεπιστήμια, συνέδρια, χρήματα, κονδύλια, το γύρω γύρω.
Μέσα στον πόνο υπάρχει μόνο ο πόνος και οι άνθρωποι που πονάμε, οι επίσημες λέξεις που μας έχουν μάθει να περιγράφουμε τον πόνο μας – αυχεναλγία, ισχιαλγία, νευραλγία, κεφαλαλγία, ημικρανίες – και τα ανεπίσημα ονόματα του πόνου, που είναι περιγραφικά και συχνά κληροδοτημένα από γενιές μέσα στην οικογένεια που υπέφεραν με τον ίδιο πόνο: με τραβάνε τα πόδια μου, με τρυπάει το μάτι μου, με ηλεκτρίζει το χέρι μου. Υπάρχουν εξετάσεις, διαγνώσεις σπάνια, κυρίως περίεργα βλέμματα, πατροναριστικά, δυσπιστίας: μήπως αν ξεκουραζόσουνα λίγο παραπάνω και μετά έκανες γυμναστική θα σου πέρναγαν οι πόνοι; μήπως είναι φυσιολογικό να πονάς στην περίοδο; είσαι σίγουρη ότι έχεις όλους αυτούς τους πόνους που περιγράφεις; είσαι μόνο 25 χρονών.
Μέσα στον πόνο είσαι μόνη σου με την προσωπική σου γλώσσα και τον Wittgenstein, ο οποίος επίσης έχει πεθάνει εδώ και χρόνια, οπότε ευτυχώς δεν μπορεί να σου επιβεβαιώσει την δυσοίωνη πρόβλεψη ότι δεν θα μπορέσεις να επικοινωνήσεις ποτέ.
Γύρω γύρω είναι οι φίλοι και η οικογένεια και όλα τα πράγματα που κάνεις εκείνη την ώρα, αλλά με μισό σώμα, γιατί το άλλο μισό ασχολείται με την διαχείριση του πόνου. Γιατί έχεις φτάσεις πια και σε αυτό το σημείο, που ο πόνος είναι χρόνιος και συστηματικός, οπότε δεν γίνεται και δεν θες να μην βγαίνεις και να μην βλέπεις τα φίλα σου και, αλοίμονο, δεν γίνεται να μην δουλεύεις. Οπότε το συνηθίζεις σιγά σιγά, κάτι που όταν σε βλέπουν και όταν διαβάζουν αυτό που μόλις έγραψες δίνει την αίσθηση ότι συνηθίζεις το πόσο πονάει, ότι αφού μπορείς να είσαι λειτουργική δεν είναι τόσο χάλια. Καταραμένη προσωπική γλώσσα! Όχι, απλά είμαι τόσο “δυνατή”, και μπορώ να σηκωθώ και να σας φτιάξω καφέ – δεν πονάμε μόνο όταν πέφτουμε κάτω και δεν μπορούμε να σηκωθούμε, και είμαι και τόσο conditioned που έχω κανονικοποιήσει αυτόν τον πόνο.
Δεν θέλω για μιλήσω για τον Wittgenstein, εξάλλου και να ήθελα θα ήταν μια άλλη ιστορία, αλλά θα τον αναφέρω μια τελευταία φορά, εξαιτίας αυτής της βαθιάς εντύπωσης που μου δημιούργησε το παράδειγμα του πόνου στο επιχείρημά του. Ο πόνος, δικό μου βίωμα δεν θυμάμαι καν από πότε, εξοστρακίστηκε από το κείμενο του και γαντζώθηκε πάνω μου, χαιρέκακα να μου υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία, ότι είναι μη μετρήσιμος και μη επικοινωνήσιμος, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των ειδικών, και άρα εγώ είμαι καταδικασμένη στην μοναξιά.
Υπάρχουν πολύ όμορφες αναλύσεις για το πώς η Δύση παράχωσε μέσα στα πάντα την μετρησιμότητα. Σε πολλά από αυτά μια ριζοσπαστική οπτική, αντιρατσιστική, αναρχοτρανσφεμινιστική λοξή, αντιαποικιοκρατική, έχει καταφέρει και στον κοινό λόγο να την αποδομήσει. Η μετρησιμότητα του πόνο διατηρεί ακόμη την αίγλη της όμως, και από τα κάτω, λόγω αυτής της ελπίδας ότι θα υπάρξει κάποια δυνατότητα επικοινωνίας. Τουλάχιστον η σύντομη και καθόλου ενδελεχής έρευνά μου στην βιβλιογραφία δεν μου έβγαλε κάποιο αποτέλεσμα από τις κοινωνικές επιστήμες και ειδικά από την ανθρωπολογία όπως προκατειλλημένη ήλπιζα, που να κριτικάρει μια τέτοια προσέγγιση.
Αυτό που έχω παρατηρήσει, όμως, σε πολλές φεμινιστικές σελίδες στο φουμπου, όλο και περισσότερες τον τελευταίο καιρό, αφιερωμένες στο βιωματικό μοίρασμα, είναι ιστορίες πάνω στον πόνο, πως τις αντιμετώπισαν οι γιατροί, συμβουλές τι να κάνουν οι άλλες. Και έτσι βρίσκω και εγώ το δρομάκι που δεν χρειάζεται να πηγαίνει γύρω γύρω από τον πόνο. Η μετρισημότητα, η σύγκριση, η ανάλυση, η κατανόηση ακόμη, όταν αρθρώνεται με τον πατροναριστικό τρόπο της επιστήμης, δεν χωράνε σε αυτό το δρομάκι. Δεν αφορούν τον πόνο, δεν μας αφορούν. Η ενσυναίσθηση, η φροντίδα, το να είσαι εκεί, το να ακούς, το να εμπιστεύεσαι, το να θυμάσαι ότι ένα τελείως άσχετο και άχρηστο εργαλείο, η γλώσσα, το μόνο που έχεις στη διάθεσή σου, είναι ελλιπές, αλλά προσπαθεί και θέλει – αν θέλει – να μεταφέρει σωματικές εμπειρείες, όλα αυτά χωράνε σε αυτό το δρομάκι. Όλα αυτά είναι φεμινισμός του πόνου. Ο φεμινισμός και ο πόνος μπορεί να μην είναι μονολιθικός, αλλά είναι άρρηκτα συνδεδεμένες σε διαφορετικές μορφές και εκφάνσεις. Και νιώθω πάλι αυτήν την ανακούφιση που κάθε φορά, μετά από αυτό το υπαρξιακά και εγκεφαλικά εξοντωτικό γύρω γύρω βρίσκω το κέντρο μου.
Το μπι κοντινιουντ
Trans Ambassador 